De maan in samenstand met Mercurius, Venus, Saturnus en Jupiter

Deze maand november vinden er conjuncties van de maan met vier planeten plaats! In dit artikel vertellen we je hoe en wanneer je deze gebeurtenissen (zichtbaar met het blote oog) kunt waarnemen.

 

Wat betekent een conjunctie met de maan?

In de astronomie betekent een conjunctie, oftewel samenstand, een gebeurtenis waarbij het lijkt alsof twee of meer ruimteobjecten erg dicht bij elkaar staan. Over het algemeen zijn het de maan en planeten (Venus, Mercurius, Mars, Jupiter of Saturnus) die in conjunctie staan.

Natuurlijk komen de planeten niet echt dichter bij de maan te staan in de ruimte — dat zou nogal gevolgen hebben voor ons zonnestelsel. De ruimteobjecten lijken alleen maar dicht bij elkaar aan de hemel te staan voor wie ze vanaf de aarde observeert.

Hoe kun je een conjunctie van de maan en een planeet zien?

Dit is wat je van tevoren moet weten:

  • De tijd van opkomst en ondergang van ruimteobjecten voor jouw locatie. Het is mogelijk dat een object overdag boven de horizon uitkomt, waardoor je het helemaal niet kan zien.
  • De schijngestalte van de maan. De volledig verlichte, ronde maan is zonder twijfel een mooi gezicht, maar zorgt er ook voor dat relatief vage objecten die dicht bij de maan staan, verborgen blijven.
  • De baan van ruimteobjecten aan de hemel. Hiermee kun je de toekomstige beweging van ruimteobjecten visualiseren.

Vergeet niet je afhankelijk van je tijdzone mogelijk het exacte moment van conjunctie mist, maar dat je nog steeds kans hebt om een planeet dicht bij de maan te zien.

Gebruik onze apps voor sterrenkijken om snel alle nodige informatie te weten te komen, zoals de tijden van opkomst en ondergang van een object of de maanfase. Volg het pad van de ruimteobjecten langs de hemel door de tijd om hun positie voor jouw locatie te voorspellen, of ontdek de naam van elke heldere stip boven je hoofd.

Conjuncties in november

3 november: conjunctie van de maan met Mercurius

Op 3 november 2021 om 18:39 GMT zal de maan erg dicht langs Mercurius aan de hemel passeren. De ruimteobjecten zullen op een schijnbare afstand van 1°13′ staan en zijn te vinden in het sterrenbeeld Maagd.

De maanschijf is maar heel klein en is slechts 3% verlicht omdat het bijna nieuwe maan is. De dichte nadering is beter te zien op 2 en 3 november, omdat het op 4 november nieuwe maan is, waardoor de maan dan niet aan de hemel te zien is. Mercurius straalt momenteel trouwens helder aan de ochtendhemel met een magnitude van -0,8 omdat hij zijn slechts een week geleden zijn grootste elongatie heeft bereikt.

8 november: conjunctie van de maan met Venus

Op 8 november 2021 om 05:20 GMT vindt de conjunctie van de 18% verlichte maan met de heldere planeet Venus plaats. Onze natuurlijke satelliet passeert op 1°06′ ten noorden van Venus, die een magnitude van -4,5 heeft. Dit vindt plaats in het sterrenbeeld Boogschieter. Venus staat nu laag boven de horizon en lijkt elke nacht helderder nu hij dichter bij de aarde komt. Probeer het duo dus in de buurt van de horizon te zien tijdens de avonden van 7 en 8 november.

10 november: conjunctie van de maan met Saturnus

Op 10 november 2021 om 14:24 GMT passeert de maan op 4°06′ ten zuiden van Saturnus. Je kunt de 39% verlichte maan vlakbij Saturnus in het sterrenbeeld Steenbok zien. Saturnus heeft een magnitude van 0,4. Saturnus is nu de minst heldere van de planeten die met het blote oog te zien zijn, maar kan worden waargenomen als het helder is.

11 november: conjunctie van de maan met Jupiter

Op 11 november 2021 om 17:16 GMT is de maan te zien op slechts 4°21′ ten zuiden van Jupiter. Om ze waar te nemen, kijk je naar het zuiden als je op het noordelijk halfrond woont of direct boven je als je op het zuidelijk halfrond bent. Of je kunt gewoon het sterrenbeeld Steenbok zoeken: de maan en Jupiter stralen met een magnitude van respectievelijk -12,0 en -2,4.

We adviseren je om tussen 8 en 12 november naar de hemel te kijken en het maximale uit deze conjuncties te halen. Je kunt een verrekijker gebruiken of gewoon met het blote oog kijken; het zijn allebei goede opties.

Conjuncties in oktober

9 oktober: conjunctie van de maan met Venus

Op 9 oktober 2021 om 18:35 GMT vindt de conjunctie van de 3 dagen oude maan met de stralende planeet Venus plaats. Dit wordt een prachtig gezicht: de 9% met aardlicht verlichte maanschijf passeert op 2°51′ ten noorden van Venus, die een magnitude van -4,2 heeft. Je vindt beide objecten in het sterrenbeeld Schorpioen. Als je een verrekijker voor je waarnemingen gebruikt, kun je zelfs details op het onverlichte deel van de maan onderscheiden.

Maak je geen zorgen als je het precieze moment van de conjunctie mist — waarnemers op beide halfronden zullen hoogstwaarschijnlijk kunnen zien hoe onze natuurlijk satelliet en de heldere planeet dicht bij elkaar komen. Degenen op het zuidelijk halfrond hebben betere observatie-omstandigheden omdat Venus voor hen hoger aan de hemel staat. Op noordelijke breedtegraden blijft de planeet relatief laag boven de horizon in de richting van de zonsondergang.

14 oktober: conjunctie van de maan met Saturnus

Op 14 oktober 2021 om 07:08 GMT passeert de 60% verlichte maan op 3°56′ ten zuiden van de gasreus Saturnus. Saturnus is minder helder dan Venus, maar nog steeds zichtbaar met het blote oog. De planeet straalt met een magnitude van 0,3 en je kunt hem vlak bij de maan zien in het sterrenbeeld Steenbok.

Saturnus en Jupiter kwamen in december 2020 extreem dicht bij elkaar. Dit evenement werd zelfs een “grote conjunctie.” genoemd. Sindsdien verwijdert Jupiter zich van Saturnus, maar voorlopig verschijnen ze nog dicht bij elkaar aan de hemel. Als de conjunctie van de maan met Saturnus optreedt, duurt het dus niet lang tot de conjunctie van de maan met Jupiter.

15 oktober: conjunctie van de maan met Jupiter

Slechts één dag later, op 15 oktober 2021 om 10:02 GMT, passeert de maan dicht langs een andere gasreus: Jupiter. Met een magnitude van -2,8 is de planeet erg helder, helderder dan alle sterren. Het duo is te vinden in het sterrenbeeld Steenbok, op de schijnbare scheiding van 3°57′. De maan blijft een aantal dagen in de buurt van de gasreuzen, dus je kunt je observaties al van te voren beginnen en tijdens de nachten van 13 tot 15 oktober naar deze planeten vlak naast onze natuurlijk satelliet kijken.

Conjuncties in september

8 september: conjunctie van de maan en Mercurius

Op 8 september 2021, om 20:18 GMT, zullen de maan en Mercurius elkaar ontmoeten in het sterrenbeeld Maagd. Dit zal een relatief verre samenstand zijn, want de afstand tussen de hemellichamen zal 6°31′ bedragen. Daarom moet je de samenstand van de maan en Mercurius met het blote oog waarnemen. Gebruik geen telescoop of verrekijker voor de waarneming – het blikveld van amateurtelescopen is meestal 1° tot ongeveer 5° (hier staat hoe je het blikveld van je telescoop berekent).

Op 8 september zal de maan 1 dag oud zijn, zodat slechts 3% van de maanschijf zichtbaar zal zijn. Schijnend met een magnitude van 0,0 zal Mercurius lastig te zien zijn voor mensen die op het noordelijk halfrond wonen – de gloed van de zonsondergang zal de kleinste planeet aan ons zicht onttrekken. Waarnemers op het zuidelijk halfrond, mis je kans niet! Voor jullie zal de planeet gedurende deze hele maand september ‘s avonds het beste te zien zijn van het hele jaar. Lees meer over Mercurius aan de nachtelijke hemel in ons vorige artikel.

10 september: conjunctie van de maan en Venus

Op 10 september 2021, om 02:08 GMT, zal de 15% verlichte maan 4°04′ ten noorden van de oogverblindende planeet Venus passeren. Deze prachtige planeet kun je op de dag van de samenstand heel gemakkelijk aan de nachtelijke hemel vinden. Ze schittert met een magnitude van -4,1 samen met de maan in het sterrenbeeld Maagd.

17 september: conjunctie van de maan en Saturnus

De volgende samenstand vindt plaats op 17 september 2021, om 02:33 GMT. Onze heldere natuurlijke satelliet passeert 3°45′ ten zuiden van Saturnus – beide hemellichamen staan in het sterrenbeeld Steenbok. De gasreus zal de zwakste zijn van de planeten die aan de nachtelijke hemel te zien zijn, met een magnitude van slechts 0,2. Desondanks zou een scherp oog de geringde planeet moeten kunnen opmerken in de buurt van de voor 87% verlichte maan.

18 september: conjunctie van de maan en Jupiter

Als je om een of andere reden de spectaculaire samenstand van de maan en Jupiter in augustus gemist hebt, is dit je tweede kans! Op 18 september 2021, om 06:54 GMT, zullen de bijna volle (voor 94% verlichte) maan en de heldere planeet Jupiter elkaar weer ontmoeten aan onze hemel. Sinds augustus heeft Jupiter iets aan helderheid ingeboet, maar blijft na Venus de helderste planeet – de gasplaneet schittert met een magnitude van -2,8.

Het heldere duo is een perfect observatiedoel door hun positie aan de hemel. Jupiter klimt hoog aan de hemel als de duisternis valt en blijft samen met de Maan tot ongeveer 3 uur ‘s morgens plaatselijke tijd zichtbaar. Zoek ze in het sterrenbeeld Steenbok en vergeet niet om eerst even het weerbericht te checken om er zeker van te zijn dat de wolken je waarnemingen niet zullen hinderen.

Conjuncties in augustus

10 augustus: conjunctie van maan en Mars

Op 10 augustus 2021, om 00.42 GMT, zal de maan op 4°17′ ten noorden van Mars passeren. In de nacht van de conjunctie zal de dunne, slechts 4% verlichte maan schijnen met een magnitude van -8,7; de roodachtige planeet Mars zal een magnitude hebben van -2,9. Beide hemellichamen staan in het sterrenbeeld Leeuw. De maan en Mars zullen te ver uit elkaar staan, dus gebruik geen telescoop voor je observatie — gebruik in plaats daarvan een verrekijker of probeer het met het blote oog.

Trouwens, misschien is dit wel je laatste kans om de rode planeet dit jaar nog te zien! De planeet is al nauwelijks waarneembaar en wordt steeds vager in de schittering van de zon terwijl de planeet richting de conjunctie met de zon beweegt, die op 8 oktober 2021 zal plaatsvinden.

11 augustus: conjunctie van maan en Venus

Slechts één dag later, op 11 augustus 2021 om 06.59 GMT, staan de maan en Venus bij elkaar — de maan passeert op 4°17′ ten noorden van Venus. Onze natuurlijke satelliet wordt snel helderder en op de dag dat de maan Venus dicht nadert, schijnt de maan met een magnitude van -10,0. Venus, op haar beurt, is de meest prominente planeet aan de hemel en heeft een magnitude van -4,0. Je kunt ze vinden in het sterrenbeeld Maagd.

20 augustus: conjunctie van maan en Saturnus

De volgende conjunctie doet zich voor op 20 augustus 2021 om 22.15 GMT. Dit keer ontmoeten de 95% verlichte maan en Saturnus elkaar in het sterrenbeeld Steenbok, 3°42′ ten zuiden van de planeet. De hemellichamen zullen schijnen met een magnitude van respectievelijk -12,6 en 0,2.

Saturnus heeft onlangs een oppositie bereikt, wat betekent dat de planeet voor dit jaar nu op zijn helderst is. De planeet staat bijna recht tegenover de zon aan de hemel op aarde en is bijna de hele nacht te zien. Saturnus is minder duidelijk met het blote oog te zien dan de volgende planeet op onze lijst, Jupiter; maar bekeken door een telescoop biedt Saturnus echt een adembenemend gezicht.

22 augustus: conjunctie van maan en Jupiter

Op 22 augustus 2021, om 04.56 GMT, heb je de kans om de heldere planeet Jupiter te zien in de buurt van de blauwe maan in het sterrenbeeld Steenbok; onze trawant zal op 3°57′ ten zuiden van de gasreus passeren.

Jupiter zal ook een oppositie bereiken op 20 augustus 2021 en schijnt dan op zijn helderst. De planeet zal veel meer licht geven dan Saturnus en met een magnitude van -2,9 schijnen. Zelfs de 100% verlichte maan kan dan niet op tegen de gloed van de planeet.

Dit was alles wat je moet weten over de planetaire samenstanden met de maan, inclusief de bijbehorende komende gebeurtenissen. Vond je dit een leuk artikel, deel het dan op social media.

We wensen je een heldere hemel en goede observaties!

Afbeelding Credit:Vito Technology, Inc.

Verwante berichten